Không thể để lịch sử bị lãng quên

Thứ bảy - 01/11/2014 06:00

Sáng nay 25-5, tại báo Tuổi Trẻ diễn ra buổi họp mặt "Hậu duệ tù nhân yêu nước nhà lao An Nam tại Guyane". Hơn 60 khách mời là các hậu duệ của cựu tù Guyane, các học giả, và bạn đọc quan tâm đến các phong trào yêu nước của dân tộc. "Xúc động và cảm thấy phải nhanh chóng đưa những tư liệu này vào sử sách" là tâm huyết của mọi người.

Không thể để lịch sử bị lãng quên

25/05/2008

TTO - Sáng nay 25-5, tại báo Tuổi Trẻ diễn ra buổi họp mặt "Hậu duệ tù nhân yêu nước nhà lao An Nam tại Guyane". Hơn 60 khách mời là các hậu duệ của cựu tù Guyane, các học giả, và bạn đọc quan tâm đến các phong trào yêu nước của dân tộc. "Xúc động và cảm thấy phải nhanh chóng đưa những tư liệu này vào sử sách" là tâm huyết của mọi người.

 

 

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu phát biểu tại buổi họp mặt - Ảnh: THANH ĐẠM

TTO - Sáng nay 25-5, tại báo Tuổi Trẻ diễn ra buổi họp mặt "Hậu duệ tù nhân yêu nước nhà lao An Nam tại Guyane". Hơn 60 khách mời là các hậu duệ của cựu tù Guyane, các học giả, và bạn đọc quan tâm đến các phong trào yêu nước của dân tộc. "Xúc động và cảm thấy phải nhanh chóng đưa những tư liệu này vào sử sách" là tâm huyết của mọi người.

 

Làm sống dậy hồn thiêng

Trong phần trao đổi ý kiến, Nhà văn Thái Vũ xúc động, "ông nội tôi làm quan ở Huế, sau đó làm giáo thủ ở phú Thọ. Chống pháp và bị bắt 1889, ông là người có chữ nghĩa, trong quá trình giải giáp, cụ đã viết lại nhật trình từ Phú Thọ qua Nam Mỹ, vì thế tôi biết cụ bị giam tại Guyane.

Năm 1914 đến 1918 Pháp thắng Đức, đến năm 1919 ông tôi được tha, ông mang về đồng hồ, tập ảnh ghi nhật trình bằng chữ Nôm đi từ Phú Thọ sang Guyane. Qua báo Tuổi Trẻ, chúng tôi được biết các cụ bị tù đều có hồ sơ lưu lại ở đó, tôi vô cùng xúc động. Gia phả dòng họ tôi có ghi, cố nội là Bùi Bá Trinh, ông nội là Bùi Cao Quang.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu cho biết, tù nhân của nhiều phong trào kháng chiến trong đó có các thủ lĩnh yêu nước đã bị đưa sang Guyane. Côn Đảo hay Guyane là những nhà tù đặc biệt để giam giữ tù yêu nước, nhưng những tù nhân thuộc các phong trào đặc biệt thì bị đưa đi biệt xứ sang "Tân thế Giới".

Năm 1852 Pháp xem Guyane như là "nhà tù chung" cho cả thế giới.

 

 

Ảnh chụp gia đình và các tù nhân Guyane năm 1958 nhân Quốc khánh 2-9

Trước đó tù nhân từ các phong trào Đông Du, Đề Thám đã được đưa sang Guyane, đưa đi biệt xứ. Các vị vua Hàm Nghi, Thành Thái, Duy Tân... cũng có tính chất biệt xứ như ông cụ của nhà văn Thái Vũ.

 

Các phong trào kháng chiến trước đó chúng ta không có nhiều thời giờ nghiên cứu đến nơi đến chốn. Vì thế tôi tán thành ý kiến của báo Tuổi Trẻ làm sách, làm phim về phong trào này. Qua đó, tinh thần đoàn kết dân tộc được nhân lên gấp nhiều lần. Chúng ta nên có nhiều hành động nhắc nhớ, ghi lại đối với lịch sử và phong trào dân tộc."

"Không phải chỉ đến khi Báo Tuổi Trẻ đưa ra loạt hồ sơ chúng ta mới xúc động mà trước đây những người yêu sử cũng đã xúc động với những tư liệu về những tù nhân yêu nước bị lưu đày biệt xứ. Nhưng "công" của Báo Tuổi Trẻ và và nhà báo Danh Đức thật lớn vì đã mang những tư liệu này đến với đông đảo công chúng và nó làm cho chúng ta cảm nhận hồn thiêng của cha anh như vẫn còn bàng bạc. Tôi rất tin vào tâm linh. Tôi đọc chi tiết nhà báo Danh Đức thắp một nén nhang bên cạnh bức tường loang lỗ của nhà lao Guyane thì xúc động vô cùng.

 

Phóng to
Anh Nguyễn Đỗ Dũng, giám đốc quy hoạch Công ty Tư vấn đầu tư thiết kế xây dựng Invescons, một trong những đại biểu trẻ phát biểu tại buổi họp mặt - Ảnh: THANH ĐẠM Nhà báo Danh Đức phát biểu tại buổi họp mặt - Ảnh: THANH ĐẠM

 

Chúng ta lập bia tưởng niệm là vô cùng ý nghĩa nhưng quan trọng hơn là phải đưa vào sử sách để các thế hệ sau đọc, học và biết là đã có những con người như thế" -nhà nghiên cứu Nguyễn Sinh Duy đến từ Đà Nẵng phát biểu.

Ông cung cấp thêm một số tư liệu: "Trong số 535 người được đưa đi Guyane có 200 người là tù chính trị. 335 tù nhân còn lại đa số là tội phạm ở nhà tù Côn Đảo. Ngày 30-6-1931 tàu cập bến Guyane. Các tù nhân được giam tại Khám đường thuộc địa số 1 một tháng cho quen khí hậu sau đó được đưa sang Saint - Laurent. Các tù nhân được đưa dụng cụ để phá rừng, làm nông, và tự làm nhà ngục để... nhốt mình. Sau đó chính quốc Pháp đưa thêm tù nhân sang và phải mở rộng thêm bằng cách dựng thêm nhà tù Inini. Có tổng cộng 4 nhà ngục tại Guyane".

Nhà nghiên cứu Bùi Văn Toản cho biết thêm, năm 1909 có quy định về chi phí lưu đày tù Guyane là 886 quan. Chi phí cho 1 ngày là 13,75 quan, như thế Pháp xem những người bị lưu đày là những nô lệ khổ sai. Nhà tù Guyane là chuyện dài lịch sử nhưng tầm cỡ đến đâu thì từng giai đoạn chúng ta nên cân nhắc để giới trẻ hiểu thêm.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư tâm đắc: Nhà viết sử trước đây cũng có viết nhưng chỉ tập trung vào các vị lãnh tụ và trợ lý thân cận. Hôm nay chúng ta có tư liệu như thế do có cơ duyên từ việc phóng vệ tinh của VN ở Nam Mỹ, rồi tâm linh thúc đẩy nhà báo Danh Đức đến thăm các cụ ở Guyane. Ngoài Guyane, còn nhiều nhà tù khác cũng có các chí sĩ bỏ mình nơi đó, báo Tuổi Trẻ có điều kiện, chúng tôi tin báo sẽ làm được. Ngay tại TP.HCM có bốt Catina (nay là Sở VHTT TP.HCM) là nơi nhiều chí sĩ bỏ mạng; nhà tù Bà Rá nơi ông Trần Văn Giàu vượt ngục cũng vậy hay nhà tù Buôn Mê Thuột, Trà Vinh, Sơn La...

Cám ơn những bài học sử có cả nghĩa, cả tình

Thầy Trần Viết Ngạc, giảng viên lịch sử ĐH Sư phạm TP.HCM đề nghị: "Báo Tuổi Trẻ nên mở rộng việc khám phá tư liệu từ nhà tù An Nam đến các nhà tù khác như ở Tahiti..., xóa bỏ những điều xuyên tạc, không chính xác trong lịch sử, chẳng hạn như 2 bức ảnh của Tôn Thất Thuyết ở bảo tàng lịch sử cũng khác nhau. Việc chúng ta xóa đi những vết đen trong giai đoạn 1858 đến 1900 sẽ làm thích thú cho việc học sử của thế hệ trẻ.

Bạn Nguyễn Đỗ Dũng, chắt ngoại cụ Đỗ Văn Phong tâm tư: sau một thời gian mù mờ về nơi giam giữ của cụ ngoại, nhưng không có điều kiện để tìm kiếm, qua báo Tuổi Trẻ thì bạn đã biết được những sự thật rất đau thương nhưng cũng rất đáng tự hào. "Trong cả thế kỷ 20 chúng ta có hơn 5 triệu người chết, đó là nỗi mất mát to lớn. Chúng ta không thể lãng quên, bởi sự lãng quên của người sống làm "chết thực sự" những người đã chết. Đây cũng là một bài học cho thế hệ trẻ của chúng tôi quan tâm"

"Những bài báo của nhà báo Danh Đức thực sự là những bài học sử đáng giá." - Bạn Trịnh Minh Được, sinh viên ĐH Khoa học Tự nhiên khẳng định. "Những bài học đó có cả chữ tình, chữ nghĩa của dân tộc, như thế mới thu hút giới trẻ quan tâm. Chúng tôi mong những cuốn sách, những bộ phim sớm ra đời để giới trẻ hiểu biết thêm. Và cần làm rõ thêm nhiều tư liệu còn bị lu khuất khác để giới trẻ không giữ những thành kiến sai lệnh, ví dụ như về phong trào Quốc Dân Đảng, chúng tôi chỉ có mỗi một cảm nhận đây là một tổ chức lỏng lẻo, dễ tan vỡ, nhưng lịch sử thì có những lý lẽ khác, và chúng tôi cần hiểu.

Tuổi trẻ cần mở rộng chương trình về nguồn, có thể giới trẻ không đủ kinh phí để đi đến tận cùng nhưng chúng tôi sẵn sàng tham gia tìm nguồn tài trợ, thu thập dữ liệu..."

Tại buổi họp mặt, Hậu duệ cụ Đồng văn Khản - Ông Vũ Văn Hàng cung cấp thêm: "Sau 1954, ông ngoại tôi có liên lạc về cho biết có 5 cụ đi tù trong phong trào khởi nghĩa Yên Bái là Nguyễn Văn Nhân, Nguyễn Văn Tư, Đồng Văn Khản, Đồng Văn Tước và Chu Văn Uẩn. Trong đó, 2 cụ Đồng Văn Khản, Đồng Văn Tước bị bắt từ năm 1920 đến cuối 1962 Pháp trao trả về. Điều đó có nghĩa là nhiều thế hệ tù đã bị lưu đày đến Guyane từ trước 1931.

Gia đình chúng tôi từng không biết gì về nơi các cụ đã từng sống, hôm phóng vệ tinh gia đình chúng tôi quây quần bên nhau chỉ mong biết thời tiết ông mình từng sống như thế nào. Không ngờ ít lâu sau thì Tuổi Trẻ đã khiến chúng tôi thỏa mãn vì được thông tin chính xác về địa danh không thể nào quên đó. Tôi biết nói lời gì để cám ơn đây. Hiện các gia đình hậu duệ cụ tù mà tôi biết đang trông ngóng những tin tức từ Guyane.

Nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn, hậu duệ nhà yêu nước Đỗ Văn Phong tâm sự:"Trước nay chúng ta nhìn lịch sử 1 chiều nên những điều bình thường đã bị lãng quên. Nghề nghiệp gắn tôi vào lịch sử, lần tìm lịch sử và đôi khi thất vọng vì những thông tin 1 chiều đó. Trong việc thiếu tư liệu, thiếu di tích, chúng ta còn thiếu những người dấn thân để đánh thức lòng yêu nước. Vì thế báo Tuổi Trẻ là người tiên phong, chúng tôi nguyện gắn bó với báo trong việc cung cấp các thông tin tư liệu mà chúng tôi có được".

Ông Lưu Văn Thắng, một bác sĩ về hưu mong rằng các sinh viên, thầy giáo làm luận án cần quan tâm đến đề tài như Côn Đảo, Guyane để góp thêm tư liệu lịch sử cho các thế hệ sau.

Lời cam kết về một hành trình gian nan nhưng rất tự hào

Kết thúc buổi họp mặt, Phó tổng biên tập Dương Thành Truyền, đại diện báo Tuổi Trẻ phát biểu: "Là cơ quan báo chí, chúng tôi không thể làm hết những công việc của những người nghiên cứu lịch sử nhưng Tuổi Trẻ cam kết hồ sơ này sẽ được tiếp tục tiến hành như 1 phần nhỏ bé của Tuổi Trẻ góp phần vào công việc chung cho lịch sử của dân tộc 

Hy vọng nhiều tư liệu từ hồ sơ này sẽ được đưa vào sách lịch sử trong nhà trường và chắc chắn công việc này sẽ khó khăn. Tuy nhiên, sự góp sức của bạn đọc, các hậu duệ, và các nhà nghiên cứu sẽ là nguồn động lực cho Tuổi Trẻ trong hành trình đầy tự hào và cũng lắm gian nan sắp tới. Hồ sơ nhà lao An Nam ở Guyane không chỉ là một sản phẩm riêng của nhà báo Danh Đức hay của riêng tập thể Tuổi trẻ mà là sản phẩm của cả bạn đọc, các hậu duệ và các nhà nghiên cứu yêu lịch sử.

Lời cam kết của Tuổi Trẻ là: Tất cả chỉ mới bắt đầu và tất cả chúng ta phải có trách nhiệm để thấy rằng lịch sử không bị lãng quên, những chí sĩ, những cựu tù yêu nước vẫn sống mãi".

 

Nguồn tin: tuoitre.vn


 
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

luyện thi cấp tốc tiếng anh, tin học a b c Quốc Gia luyện thi chứng chỉ anh văn vi tính a b c quốc gia | luyện thi chứng chỉ tiếng anh, tin học trình độ a b c quốc gia | ôn thi tiếng anh, tin học trình độ a b c | luyện thi cấp tốc chứng chỉ tiếng anh - vi tính a b c tại tphcm | luyện thi chứng chỉ tiếng anh b1 b2 c1 c2 | luyện thi anh văn b1 b2 c1 c2 khung tham chiếu châu âu